بصير احمد دولت آبادى

403

شناسنامه افغانستان ( فارسى )

حبيب اللّه شتافت تا اسرار پنهان اين شاه ساده‌دل را به ديگران انتقال دهد . او علاوه بر اين ماموريت ، تأثير ديگرى نيز بر اين شاه بىسواد و ساده‌دل گذاشت و آن اين‌كه : « بعد از اين‌كه حبيب اللّه خان دختر فاتو جان محمدزايى را به عقد نكاح خود درآورد ، وضع زندگىاش تغيير كرد . كالاى او به دريشى ، پيزار او به بوت و چپن سفيد خامك دوزىاش به كرتى تبديل شد . ضمنا در ديگر امورات امير هم تغييراتى رونما گرديد . » « 1 » همزمان با قدرت‌گيرى حبيب اللّه كلكانى ، نادر خان نيز وارد افغانستان شد و مردم جنوبى و جنوب شرقى را به شورش و بغاوت عليه حكومت حبيب اللّه دعوت كرد . طبق شايعات ، او براى تحريك احساسات قوم افغان به قبرستانها رفته روى قبر مرده‌ها شمع روشن مىكرد هركه از او مىپرسيد ، « چرا اين كار را مىكنى ؟ » مىگفت : « چون زنده‌هاى افغان مرد نيستند تا حكومت را از تاجيك بگيرند ، لذا از مرده‌هاى افغان كمك مىخواهم . » مرحوم فرهنگ دربارهء او مىگويد : « جاه‌طلبى مفرط كه شايد هوس پادشاهى هم جزء آن بود از جدش سلطان محمد خان به ميراث گرفته و سياست مبنى بر مكر و حيله را در دبستان دربارى كه در آن خدمت مىكرد آموخته بود . » « 2 » نادر خان نه تنها قوم افغان را عليه تاجيك وادار به شورش كرد كه هزاره‌هاى از مرگ نجات‌يافته را نيز تحريك كرد . هزاره‌ها به خاطر اين كه امان اللّه خان قانون فروش آنان را لغو كرده بود ، چنان از او حمايت كردند كه حكومت حبيب اللّه كلكانى را با سقوط مواجه ساختند . و در اين

--> ( 1 ) . حبيب اللّه خادم دين رسول اللّه ، ص 63 . ( 2 ) . افغانستان در پنج قرن اخير ، ص 623 .